Sau khi thánh Augustinô trở về với đức tin và lãnh nhận Bí tích Thánh Tẩy tại Milan, hai mẹ con cùng những người thân lên đường trở về quê nhà ở Bắc Phi. Khi dừng chân tại Ostia, gần Roma, thánh Mônica lâm bệnh nặng. Những ngày cuối đời của thánh nhân cũng là khoảng thời gian hai mẹ con có dịp chia sẻ với nhau những tâm tình sâu xa về Thiên Chúa và hạnh phúc đời đời.
Một hôm, khi Augustinô và mẹ đang trò chuyện bên cửa sổ, hướng nhìn ra khu vườn, cả hai cùng suy tư về niềm vui của các thánh trên thiên quốc. Cuộc trò chuyện ấy trở thành một trong những kỷ niệm thiêng liêng sâu đậm nhất mà Augustinô lưu giữ về mẹ.
Ít ngày sau, khi cơn bệnh trở nặng, thánh Mônica nói với các con về nơi an táng mình. Người con trai kia mong muốn mẹ được qua đời và an táng tại quê nhà. Nhưng Mônica không bận tâm đến điều ấy. Bà nhẹ nhàng nói: “Các con cứ an táng thân xác mẹ ở bất cứ nơi nào. Đừng bận tâm quá về việc ấy. Mẹ chỉ xin các con nhớ đến mẹ nơi bàn thờ Chúa, bất cứ nơi nào các con hiện diện.” Đó là lời nhắn duy nhất thánh nhâ muốn gửi lại cho các con.
Mônica qua đời tại Ostia, hưởng thọ 56 tuổi. Augustinô đau đớn trước sự ra đi của mẹ. Dù tin tưởng vào sự sống đời đời, ông vẫn không tránh khỏi nỗi buồn của một người con vừa mất đi người mẹ đã yêu thương, đồng hành và kiên trì cầu nguyện cho mình suốt bao năm tháng.
Trong những trang cuối của quyển IX, Augustinô dâng lên Thiên Chúa lời cầu nguyện cho mẹ. Ông xin Chúa thương tha thứ những thiếu sót của bà và đón nhận bà trong lòng thương xót. Ông cũng tha thiết xin những người đọc tác phẩm của mình hãy nhớ đến Mônica cùng người cha là Patriciô nơi bàn thờ Chúa.
Tháng Mười Một, khi Giáo hội mời gọi các tín hữu tưởng nhớ và cầu nguyện cho những người đã qua đời, câu chuyện của thánh Mônica và thánh Augustinô lại gợi lên một điều thật ý nghĩa: tình yêu dành cho người thân không khép lại trước cái chết. Trong niềm tin vào Đức Kitô Phục Sinh, chúng ta vẫn có thể tiếp tục yêu thương những người đã khuất bằng lời cầu nguyện, bằng việc dâng Thánh lễ và phó thác họ trong lòng thương xót của Thiên Chúa. Có những người thân yêu hôm nay chỉ còn hiện diện trong ký ức. Nhưng mỗi khi nhớ đến họ, chúng ta vẫn có thể trao gửi một món quà quý giá: một lời cầu nguyện chân thành dâng lên Thiên Chúa.
Nguồn: Thánh Augustinô, Tự Thuật (Confessiones), Quyển IX, chương 10–13; đặc biệt chương 11, số 27 và chương 13, số 37.