Mùa đông năm ấy lạnh hơn mọi năm.
Jean Valjean bước đi trên con đường làng với tấm giấy vàng trong tay – tờ chứng nhận cựu tù. Mười chín năm khổ sai chỉ vì ăn cắp một ổ bánh mì cho những đứa trẻ đang đói. Anh được tự do, nhưng tự do ấy giống như một bản án khác: mọi cánh cửa đều khép lại.
Anh gõ cửa một quán trọ. Người chủ nhìn tờ giấy vàng rồi lắc đầu.
Một căn nhà khác. Người đàn bà vội đóng sập cửa. Ở quảng trường, lũ trẻ ném đá và gọi anh là “tù nhân”.
Đêm xuống. Gió cắt da. Jean Valjean ngồi bệt xuống một phiến đá. Tự do không có chỗ trú thân còn đau hơn xiềng xích. Có người chỉ cho anh đến nhà vị giám mục trong vùng. Ngôi nhà nhỏ không khóa cửa.
Đức Giám mục Myriel – một mục tử già với đôi mắt hiền từ – lắng nghe câu chuyện của anh mà không hề hỏi quá khứ. Ngài bảo người giúp việc dọn thêm một bộ chén dĩa bằng bạc – bộ quý giá nhất trong nhà – rồi mời anh ngồi ăn như một vị khách danh dự.
Jean Valjean không hiểu nổi. Bao năm qua, anh chỉ quen với tiếng roi và lời nguyền rủa.
Đêm đó, anh trằn trọc. Trong ánh sáng lờ mờ, bộ đồ bạc lấp lánh trên bàn như một cơ hội. Một ý nghĩ cũ kỹ trỗi dậy: “Thế giới này chưa bao giờ tử tế với mình.” Rạng sáng, anh gom lấy bộ bạc và lặng lẽ rời đi.
Chưa kịp đi xa, anh bị cảnh sát bắt lại.
Họ áp giải anh về nhà giám mục. “Thưa Đức Cha,” viên cảnh sát nói, “người này bảo ngài cho ông ta số bạc này.”
Jean Valjean cúi đầu. Anh chờ nghe lời tố cáo. Anh biết mình sẽ quay lại ngục tối – có thể là suốt đời. Vị giám mục nhìn anh thật lâu. Không có giận dữ. Không có thất vọng. Chỉ có một ánh nhìn thấu suốt và thương xót.
Rồi ngài nói:
“Đúng vậy. Tôi đã cho anh ấy. Nhưng bạn ơi, sao anh quên mang theo hai cây chân nến bạc?” Ngài bước đến bàn thờ nhỏ, cầm hai cây chân nến bằng bạc trao vào tay Jean Valjean.
“Đây, tôi cũng tặng anh những thứ này.”
Cảnh sát ngỡ ngàng. Họ chào và rút lui.
Cánh cửa khép lại.
Jean Valjean đứng đó, run rẩy. Lần đầu tiên trong đời, anh không biết phải làm gì với lòng tốt. Đức Giám mục tiến lại gần, đặt tay lên vai anh và nói chậm rãi: “Anh bạn ơi, đừng quên rằng anh đã hứa dùng số bạc này để trở nên người lương thiện. Tôi mua lại linh hồn anh cho Thiên Chúa.”
Những lời ấy không phải là một lời buộc tội. Đó là một lời trao gửi.
Jean Valjean bước ra khỏi ngôi nhà khi trời vừa sáng. Hai cây chân nến bạc nặng trong tay – nhưng còn nặng hơn là một điều gì đang thức tỉnh trong tim anh.
Anh đã từng chịu án vì lấy một ổ bánh mì. Nhưng hôm nay, anh được trao tặng cả một tương lai.
Nhiều năm sau, người ta biết đến ông thị trưởng nhân hậu, người chủ xưởng công bằng, người sẵn sàng cứu kẻ khác khỏi nguy hiểm – mà không ai hay rằng ông từng là một tù nhân khổ sai.
Hai cây chân nến bạc vẫn cháy trong nhà ông. Chúng không chỉ là kỷ vật. Chúng là ký ức của một lòng thương xót đã đổi đời ông.
(Chuyển thể từ “Les Misérables” – Victor Hugo)
Trích: Les Misérables – Victor Hugo, xuất bản năm 1862.
Đang truy cập
9
Hôm nay
7,115
Tháng hiện tại
239,248
Tổng lượt truy cập
15,601,022
