NỀN TẢNG CĂN BẢN CỦA PHẨM TRẬT TRONG GIÁO HỘI

Thứ tư - 25/03/2026 08:52

Đức Thánh Cha Leo XIV: Bài Giáo Lý - học hỏi Hiến Chế Dei Verbum - chương III: Phẩm trật trong Giáo Hội

Triều yết chung, thứ Tư, ngày 25.03.2026

Những tài liệu của Công Đồng Vatican II. II. Hiến Chế Lumen Gentium. 5. Trên nền tảng các Tông Đồ. Giáo Hội trong chiều kích phẩm trật

Anh chị em thân mến, hân hoan chào đón anh chị em!
Chúng ta tiếp tục những bài Giáo Lý dựa trên các tài liệu của Công Đồng Vatican II, giải thích Hiến Chế Dei Verbum trình bày về Giáo Hội (LG), sau khi Giáo Hội được trình bày như là Dân Thiên Chúa, hôm nay chúng ta xem xét đến hình thức phẩm trật của Giáo Hội.

Giáo Hội Công Giáo tìm thấy nền tảng của mình nơi các Tông Đồ, những người được Đức Kitô mong ước là những cột trụ sống động của Thân Thể mầu nhiệm Người và Giáo Hội có chiều kích phẩm trật để phục vụ sự hiệp nhất, phục vụ sứ mạng truyền giáo và thánh hóa các thành viên. Phẩm Trật thánh thiêng này được xây dựng cách vĩnh viễn trên nền tảng các Tông Đồ (x., Ep 2,20; Ap 21,14), họ là những chứng nhân đích thực về sự phục sinh của Đức Kitô (Cv 1,22; 1Cor 15,7) và được chính Ngài sai đi truyền giáo cho khắp thế giới (Mc 16,15; Mt 28,19). Bởi đó, các Tông Đồ được mời gọi gìn giữ cách trung thành lời dạy cứu độ của Thầy Chí Thánh (2Tm 1,13-14). Các Tông Đồ đã truyền lại sứ mạng của họ cho những người kế vị cho đến khi Chúa Kitô trở lại, để họ tiếp tục thánh hóa, hướng dẫn và xây dựng Giáo Hội “nhờ những người kế nhiệm họ trong sứ vụ mục tử” (GLHTCG, s. 857).

Sự kế nhiệm tông đồ này đặt nền tảng trên Tin Mừng và Truyền Thống được đào sâu ở chương III của Hiến Chế Dei Verbum, với tựa đề: “Cơ cấu phẩm trật của Giáo Hội và đặc biệt về chức Giám Mục”. Công Đồng dạy rằng cấu trúc phẩm trật không phải là cơ cấu con người hoạt động bên trong một tổ chức của Giáo Hội như một thực thể xã hội (x. LG s. 8) nhưng là một thực thể thiêng thánh nhằm duy trì sứ mạng của Đức Kitô đã truyền cho các tông đồ cho đến tận thế.

Việc đề tài này được khai triển trong chương III, sau hai chương chiêm ngắm về căn tính đích thực của Giáo Hội (Acta Synodalia III/1, 209-210), không ám chỉ rằng phẩm trật là một chiều kích nối tiếp dân Thiên Chúa: như Sắc lệnh Ad Gentes nói rằng: «CÁc Tông Đồ là hạt mầm của Israel mới, đồng thời cũng là nguồn gốc của hàng Giáo Phẩm» (s. 5), vì là một cộng đoàn được quy tụ bởi sự Phục Sinh của Đức Kitô, Giáo Hội được thiết lập như một công cụ của ơn cứu độ cho thế giới.

Để hiểu ý của Công Đồng, cần đọc kỹ tiêu đề của chương III của Hiến Chế Dei Verbum, giải thích cấu trúc nền tảng của Giáo Hội, được đón nhận từ Thiên Chúa Cha, ngang qua Chúa Con và được thành toàn nhờ Chúa Thánh Thần. Các Nghị Phụ Công Đồng không muốn trình bày các yếu tố nền tảng Giáo Hội như có thể được như danh từ “hiến pháp” theo ý nghĩa hiện đại. Trái lại, Tài Liệu tập trung vào chức “tư tế thừa tác hoặc phẩm trật”, khẳng định về “bản chất chứ không phải là phẩm trật” từ chức tư tế cộng đồng của các tín hữu, tài liệu nhắc nhớ rằng các chức tư tế này “theo cách thức của riêng mình, mỗi bên đều tham dự vào chức tư tế duy nhất của Đức Kitô” (LG s. 10). Bởi đó, Công Đồng bàn về sứ vụ được được truyền lại cho những người có quyền thiêng liêng“sacra potestas” (x. LG 18) để phục vụ trong Giáo Hội: Hiến Chế dừng lại đặc biệt ở chức Giám Mục (LG s. 18 – 27), linh mục (s. 28) và và phó tế (s. 29) như những bậc của một bí tích Truyền Chức duy nhất.

Vì thế, với tính từ “phẩm trật”, Công Đồng muốn chỉ ra nguồn gốc thánh thiêng của sứ vụ tông đồ trong hành động của Chúa Giêsu, Mục Tử nhân lành, cũng như những tương quan nội tại. Trước hết, các Giám Mục, ngang qua các linh mục và phó tế của họ, họ đón nhận những bổn phận, tiếng Latinh “munera”, bổn phận ấy làm họ phục vụ “tất cả những ai thuộc về Dân Thiên Chúa”, để họ “một cách tự do và trật tự đạt đến cùng một cùng đích và ơn cứu độ” (LG 18).

Lumen Gentium nhắc nhớ nhiều lần và trong cách thức hiệu quả chiều kích chung và cộng đồng của sứ mạng tông đồ này, nhắc nhớ rằng «Nhiệm vụ Chúa đã trao phó cho các Chủ chăn của dân Người đích thực là một việc phục vụ mà Kinh Thánh gọi rõ ràng là “diakonia” nghĩa là thừa tác vụ» (LG 24). Người ta hiểu tại sao Thánh Giáo Hoàng Phaolo VI trình bày phẩm trật như một thực tại «sinh ra từ tình yêu của Đức Kitô, để hoàn thành, phổ biến và bảo đảm cho sự lưu truyền trọn vẹn và phong phú kho tàng đức tin, gương sáng, giới luật, đặc sủng, mà Đức Kitô đã để lại cho Giáo Hội (Alloc. 14 sept. 1964, in Acta Synodalia III/1, 147).

Anh chị em thân mến, chúng ta hãy cầu xin Thiên Chúa, để Ngài gởi đến cho Giáo Hội của Ngài những thừa tác viên nồng cháy đức ái của Tin Mừng, tận tụy với điều tốt đẹp cho các tín hữu và can đảm loan truyền Tin Mừng khắp nơi trên thế giới.