Giáo Lý. Các Văn Kiện của Công Đồng Vatican II. Hiến Chế Dei Verbum. Thiên Chúa nói với con người như nói với những người bạn
Anh chị em thân mến, chào anh chị em buổi sáng và hân hoan đón chào anh chị em!
Chúng ta đã bắt đầu chu kỳ Giáo lý về Công Đồng Vatican II. Hôm nay, chúng ta bắt đầu đào sâu Hiến Chế Dei Verbum, về mặc khải của Thiên Chúa. Đây là một Văn Kiện đẹp nhất và quan trọng nhất của Công Đồng. Để dẫn vào Văn Kiện này, có thể dùng những lời của Chúa Giêsu gọi chúng ta: “Thầy không gọi các con là tôi tớ nữa, vì tôi tớ không biết việc chủ làm; nhưng gọi là bạn hữu vì tất cả những gì Thầy biết nơi Cha Thầy, Thầy sẽ nói cho anh em biết” (Ga 15,15). Đây là điểm quan trọng của đức tin kitô giáo mà Hiến Chế Dei Verbum nhắc nhớ chúng ta. Chúa Giêsu đã biến đổi cách tận căn tương quan của con người với Thiên Chúa, từ đó trở đi sẽ là mối tương quan của tình bạn. Bởi đó, điều kiện cuối cùng của mối tương quan mới này là tình yêu.
Thánh Augustino đã phân tích trích đoạn này của Tin Mừng Thứ Tư: nhấn mạnh chiều kích ân sủng, là điều duy nhất làm cho chúng ta trở nên bạn của Thiên Chúa trong Chúa Giêsu Kitô (Chú giải Tin Mừng Gioan, Bài giảng 86). Thật vậy, một ngạn ngữ cổ xưa đã nói: “Amicitia aut pares invenit, aut facit” – “Tình bạn hoặc nảy sinh giữa những người ngang hàng, hoặc tạo nên sự ngang hàng đó”. Chúng ta không ngang hàng với Thiên Chúa nhưng Thiên Chúa làm cho chúng ta giống Ngài trong Chúa Giêsu Kitô.
Bởi đó, như chúng ta có thể thấy trong toàn bộ Kinh Thánh, trong Giao Ước có khoảnh khắc đầu tiên xa cách, vì giao ước giữa Thiên Chúa và con người luôn là bất đối xứng: Thiên Chúa là Thiên Chúa và chúng ta là thụ tạo; nhưng với sự nhập thể của Con Thiên Chúa trong xác phàm, Giao Ước mở ra cùng đích của nó: trong Đức Giêsu Thiên Chúa làm cho chúng ta trở thành những người con và mời gọi chúng ta trở nên giống Ngài ngay cả trong sự mỏng giòn của con người. Vì thế, sự giống Thiên Chúa của chúng ta không đạt đến ngang qua vấp ngã và tội lỗi như con rắn đã dụ dỗ bà Eva (x. St 3,5), nhưng là trong tương quan với Con Thiên Chúa làm người.
Những lời của Chúa Giêsu mà chúng ta được nhắc nhớ, - Thầy gọi anh em là bạn hữu, được lặp lại trong chính Hiến Chế Dei Verbum. Hiến Chế đã khẳng định: “Thật vậy, với Mặc Khải này, Thiên Chúa vô hình (x. Cl 1,15; Tm 1,17), trong tình yêu lớn lao của Ngài, đã nói với con người như những người bạn (x. Xh 33,11; Ga 15, 14 – 15) và đến sống với họ (x., Br 3,38), để mời gọi họ và chấp nhận cho họ đi vào trong sự hiệp thông với Ngài” (s. 2). Thiên Chúa của Sáng Thế đã đi vào trong cuộc sống của tổ tông, đã đối thoại với họ (x., Dei Verbem, s.3); và với tội lỗi cuộc đối thoại bị phá vỡ, Đấng Tạo Hóa đã không ngừng tìm kiếm gặp gỡ các thụ tạo của mình và thiết lập lại mối tương quan với họ theo thời gian. Trong Mặc Khải kitô giáo Thiên Chúa đến tìm kiếm chúng ta, khi Ngài làm người trong Người Con của Ngài, thì cuộc đối thoại bị đổ vỡ ấy được phục hồi cách dứt khoát: Giao Ước mới và vĩnh cửu, không gì có thể tách chúng ta ra khỏi tình yêu của Ngài. Bởi vậy, Mặc Khải về Thiên Chúa có tính cách đối thoại của tình bạn, như diễn ra trong kinh nghiệm tình bạn của con người, Ngài không chịu đựng được sự im lặng, nhưng được nuôi dưỡng bằng sự trao nhau những lời nói chân thành.
Hiến Chế Dei Verbum cũng nhắc nhớ chúng ta điều này: Thiên Chúa nói với chúng ta. Thật quan trọng để nhận biết sự khác biệt giữa lời và tán gẫu: tán gẫu nói những lời hời hợt, không tạo ra sự hiệp thông giữa những con người, trong khi, trong các tương quan đích thực lời nói không chỉ để trao đổi thông tin và tin tức, nhưng còn bày tỏ chúng ta là ai. Lời nói chứa đựng chiều kích mặc khải, tạo ra mối tương quan với người khác. Như thế, nói với chúng ta, Thiên Chúa mặc khải chính mình như Đồng Bạn và mời gọi chúng ta làm bạn với Ngài.
Trong chiều kích đó, thái độ đầu tiên cần được vun trồng là lắng nghe, để Lời Chúa thấm vào vào trong trí và trong lòng chúng ta; đồng thời, chúng ta được mời gọi trò chuyện với Thiên Chúa, không phải để nói với Ngài những gì Ngài đã biết về chúng ta, nhưng để chúng ta nhận biết chính mình.
Do đó, việc cần thiết của cầu nguyện, trong đó chúng ta được mời gọi là chăm sóc tình bạn của chúng ta với Thiên Chúa. Nơi đầu tiên để thực hiện điều này là cầu nguyện trong phụng vụ và cộng đoàn, nơi đó không phải chính chúng ta quyết định những gì chúng ta nghe lời của Thiên Chúa mà chính Ngài nói với chúng ta qua Giáo Hội; hơn nữa, điều đó cũng được thực hiện trong cầu nguyện cá nhân, đến trong nội tâm của con tim và tâm trí. Không thể thiếu, trong ngày và trong tuần của đời sống kitô hữu, là thời gian dành cho việc cầu nguyện, cho suy ngắm và chiêm niệm. Chỉ khi nói với Thiên Chúa, chúng ta mới có thể nói về Ngài.
Kinh nghiệm của chúng ta cho chúng ta thấy rằng tình bạn của chúng ta có thể kết thúc với một cuộc chia tay đột ngột nào đó, hoặc bởi một vài bất cẩn hằng ngày làm sói mòn mối tương quan cho đến khi đánh mất nó. Nếu Chúa Giêsu mời gọi chúng ta trở nên những người bạn của Ngài, chúng ta đừng cố gắng giả điếc làm ngơ lời mời gọi này. Xin cho chúng ta đón nhận lời mời gọi ấy, chăm sóc mối tương quan ấy và chúng ta sẽ khám phá ra rằng tình bạn với Thiên Chúa là ơn cứu độ của chúng ta.
