TÁI KHÁM PHÁ TÍNH NGÔN SỨ CỦA CÔNG ĐỒNG VATICAN II

Thứ tư - 07/01/2026 09:38

Đức Thánh Cha Leo XIV: Bài giáo lý về Công Đồng Vatican II. Dẫn nhập

Triều yết chung, thứ Tư, ngày 07.01.2026

Giáo Lý. Công Đồng Vatican II và những Văn Kiện của Công Đồng. Dẫn nhập

Anh chị em thân mến, chào buổi sáng, hân hoan chào đón anh chị em
Sau Năm Thánh, trong suốt một năm qua chúng ta dừng lại ở một vài mầu nhiệm trong cuộc đời của Chúa Giêsu, hôm nay, chúng ta bắt đầu một chu kỳ giáo lý mới về Công Đồng Vatican II, đọc lại một số Văn Kiện của Công Đồng này. Đây là cơ hội quý báu để tái khám phá lại vẻ đẹp và tầm quan trọng của sự kiện này của Giáo Hội. Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolo II, khi kết thúc Năm Thánh 2000, đã khẳng định thế này: “Hơn bao giờ hết tôi cảm thấy có bổn phận chỉ cho thấy Công Đồng như là ân phúc lớn lao mà Giáo Hội được thừa hưởng trong thế kỷ XX” (Tông thư Đầu thiên niên kỷ mới, 57).

Cùng với việc kỷ niệm Công đồng Nicea, vào năm 2025 chúng ta cũng đã nhớ đến 60 năm Công Đồng Vatican II. Cho dù thời gian giữa chúng ta và sự kiện này không quá xa cách nhau, nhưng những thế hệ các Giám Mục, các nhà thần học và tín hữu của Công Đồng này không còn nữa. Vì thế, chúng ta gióng lên lời mời gọi đừng dập tắt lời ngôn sứ của Công Đồng và tiếp tục tìm kiếm những con đường, cách thức áp dụng những hiểu biết của Công Đồng, thật quan trọng để hiểu biết Công Đồng một cách mới mẻ gần gũi, và làm cho không chỉ qua “nghe nói” hoặc là những diễn giải được đưa ra về Công Đồng, nhưng đọc lại những Văn Kiện của Công Đồng và suy tư về nội dung của những tài liệu ấy. Thật vậy, những Giáo Huấn ấy cho đến hôm nay vẫn còn là ngôi sao Bắc Đẩu của đời sống Giáo Hội. Như Đức Thánh Cha Benedetto XVI đã dạy: “Trải qua nhiều năm, những Văn Kiện này không mất đi tính thời sự của nó, những lời dạy của các tài liệu bày tỏ một cách đặc biệt tính hợp thời với những nhu cầu hiện tại của Giáo Hội và của xã hội toàn cầu hiện nay” (Sứ điệp đầu tiên sau Thánh Lễ với các Hồng Y cử tri, ngày 20.04.2005).

Khi Thánh Giáo Hoàng Gioan XXIII khai mạc phiên họp Công Đồng vào ngày 11 tháng 10 năm 1962, ngài nói về Công Đồng như bình minh của một ngày đầy ánh sáng cho toàn thể Giáo Hội. Công việc của vô số các Nghị Phụ được triệu tập từ các Giáo Hội khắp các châu lục, thực tế, đã mở ra con đường cho một mùa mới của Giáo Hội. Sau những suy tư phong phú về Kinh Thánh, thần học và phụng vụ đã trải dài suốt Thế Kỷ XX, Công Đồng đã tái khám phá khuôn mặt của Thiên Chúa là Cha yêu thương, trong Đức Kitô, Ngài gọi chúng ta là những người con của Ngài; đã nhìn Giáo Hội dưới ánh sáng của Đức Kitô, ánh sáng của con người, như mầu nhiệm hiệp thông và bí tích của sự nên một giữa Thiên Chúa và dân của Người; Công Đồng đã bắt đầu canh tân phụng vụ đặt vào trọng tâm của mầu nhiệm cứu độ và tham dự cách sống động, ý thức của Dân Chúa. Đồng thời, giúp chúng ta mở ra với thế giới và đón những thay đổi, những thách đố của thế giới hiện đại trong đối thoại và đồng trách nhiệm, như một Giáo Hội khao khát mở rộng vòng tay hướng đến nhân loại, trở thành tiếng vọng của hy vọng và lo lắng của con người, cộng tác xây dựng một xã hội công bằng và huynh đệ hơn.

Nhờ Công Đồng Vatican II, “Giáo Hội trở thành lời, Giáo Hội trở thành sứ điệp, Giáo Hội cuộc đàm đạo” (St. Phaolo VI, Thông điệp Ecclesiam suam, 67), dấn thân tìm kiếm chân lý ngang qua con đường đại kết, đối thoại liên tôn và đối thoại với những người thiện tâm.

Tinh thần này, thái độ nội tâm này, phải tính cách hóa đời sống nội tâm và hoạt động mục vụ của Giáo Hội, để chúng ta còn có thể thực hiện cách tròn đầy việc canh tân Giáo Hội ở chiều kích mục vụ và đứng trước những thách đố hiện nay, chúng ta được mời gọi chú tâm giải thích dấu chỉ thời đại, là người loan báo vui tươi của tin Mừng, những chứng nhân can đảm của công lý và hòa bình. Đức Cha Albino Luciani, người đã sẽ là Đức Thánh Cha Gioan Phaolo I, khi còn là Giám Mục Vittorio Veneto, ở lúc khởi đầu Công Đồng đã viết một cách ngôn sứ rằng: “Luôn luôn như vậy, tồn tại một nhu cầu rất lớn là không cần thiết thực hiện cơ cấu, phương pháp, cấu trúc nhưng là sự thánh thiện sâu sắc nơi chính mình. […] Có lẽ những kết quả ưu việt và phong phú của Công Đồng sẽ được thấy sau nhiều thế kỷ và sự trưởng thành của nó nhờ kiên trì vượt qua những mâu thuẫn và hoàn cảnh bất lợi”[1]. Vì vậy, tái khám phá Công Đồng, như Đức Thánh Cha Phanxico đã khẳng định, giúp chúng ta “Trả lại vị trí ưu việt cho Thiên Chúa và cho một Giáo Hội có khả năng yêu điên cuồng vì Chúa của mình và vì tất cả mọi người, những người được Thiên Chúa mến yêu” (Bài giảng trong dịp kỷ niệm 60 năm khai mở Công Đồng Vatican II, 11.10.2022).

Anh chị em thân mến, những gì Thánh Giáo Hoàng Phaolo VI nói với các Nghị Phụ khi kết thúc Công Đồng cũng là tiêu chí định hướng cho chúng ta hôm nay, Ngài khẳng định rằng đã đến giờ khởi hành; giờrời khỏi cuộc họp Công Đồng để đi gặp gỡ nhân loại và mang cho họ tin vui của Phúc Âm, với ý thức đã sống thời gian của ân sủng trong sự cô đọng của quá khứ, hiện tại và tương lai: “Quá khứ, vì nơi đây quy tụ Giáo Hội của Chúa Kitô, với truyền thống, lịch sử, các công đồng, các Tiến Sĩ và các vị thánh của mình […], hiện tại, vì chúng ta rời đi để đến với thế giới hôm nay, với tất cả những giới hạn, đau khổ, tội lỗi, nhưng cũng cả với những thành quả, những giá trị, những tốt lành của nó[…], cuối cùng, tương lai là ở đó, trong lời kêu gọi thống thiết của các dân tộc đang khao khát một nền công lý tốt hơn, trong ước muốn hòa bình, trong khát vọng ý thức hoặc không ý thức về một cuộc sống tốt hơn: đó là những gì Giáo Hội Chúa Kitô có thể và mong muốn trao cho họ” (St. Phaolo VI, Sứ điệp dành cho các Nghị Phụ Công Đồng, ngày 08.12.1965).

Chúng ta cũng vậy, tiếp cận các Văn Kiện của Công Đồng Vatican II, tái khám phá tính ngôn sứ và hợp thời của nó, chúng ta đón nhận truyền thống phong phú của đời sống Giáo Hội và đồng thời, chúng ta tự vấn về hiện tại và khơi dậy niềm vui chạy đến với thế giới, mang đến cho thế giới Tin Mừng của Nước Thiên Chúa, của vương quốc tình yêu, công lý và hòa bình.

**************
[1] A. Luciani – Giovanni Paolo I, Note sul Concilio, in Opera omnia, vol. II, Vittorio Veneto 1959-1962. Discorsi, scritti, articoli, Padova 1988, 451-453.